Bảo tàng Nghệ Thuật Đương Đại Tokyo, quận Koto.
Tại đây, vào mùa hè năm 2007...
...triển lãm nghệ thuật của Oga Kazuo chính thức mở cửa.
Tất cả tác phẩm đều được đóng khung cẩn thận.
Đây vốn là nguyên bản của những bức tranh đã được sử dụng...
...làm tranh nền cho những bộ phim hoạt hình đã được công chiếu.
Hầu hết các bức đều không có nhân vật...
...chỉ còn lại cảnh vật làm nền cho đoạn phim.
Mặc dù vậy, bảo tàng hôm nào cũng đông kín người.
Họ đều đến để được chiêm ngưỡng những bức tranh "trống trải" ấy.
Cuộc triển lãm kéo dài trong vòng 66 ngày.
Theo thống kê, bảo tàng đã đón tổng cộng 200.000 lượt khách.
Khách tham quan đến từ mọi lứa tuổi.
Đội ngũ tổ chức triển lãm cũng rất bất ngờ trước con số này.
Sau khi đã hoàn thiện bộ phim, tranh nền thường bị các nhà sản xuất bỏ đi.
Được giữ lại và bảo quản thế này là một tiền lệ chưa từng xảy ra trong giới điện ảnh Nhật Bản.
Tác giả của những bức tranh, Oga Kazuo.
Ông chưa từng nghĩ những tác phẩm của mình có thể được mang ra trưng bày.
Tôi thực sự bất ngờ.
Tranh nền và nhựa ảnh thường không được giữ lại.
Hầu hết mọi người hủy chúng đi một khi bộ phim đã xong xuôi.
Rất nhiều bức tranh thế này bị bỏ đi mỗi ngày.
Tranh nền đóng vai trò làm sân khấu cho các nhân vật trong phim hoạt hình.
Đó cũng là lí do chúng được xem là mang ít giá trị.
Bao nhiêu bức tranh ở đây...
...là bấy nhiêu bức tranh mà Oga đã không nỡ bỏ đi.
Tranh nền hiếm khi được bảo quản cẩn thận.
Nhưng rất nhiều tác phẩm của ông đã chạm được đến cảm xúc của người xem.
"My Neighbor Totoro" và "Only Yesterday" là những bộ phim tiêu biểu mà Oga Kazuo làm đạo diễn hình ảnh.
Tranh của ông như khơi dậy nỗi hoài niệm quá khứ trong lòng người xem.
Giờ đây những bức tranh từng suýt bị đem tiêu hủy của ông...
...đang được dư luận và giới chuyên môn đánh giá là những tác phẩm nghệ thuật thực sự.
Oga làm việc thầm lặng đằng sau hậu trường...
...vẽ nên những bức tranh làm rung động lòng người.
Nhìn lại một chặng đường cống hiến của Oga Kazuo...
...chúng tôi quyết định gọi ông là "Người thợ tranh của Ghibli".
OGA KAZUO - NGƯỜI THỢ TRANH CỦA GHIBLI Người nghệ sĩ đã tạo nên khu rừng Totoro. .:: Translated by MinhNyan ::.
1972, năm Oga 20 tuổi.
Một ngày, sau khi bắt gặp một thông báo tuyển dụng "dành cho những ai thích vẽ"...
...ông gia nhập Kobayashi Production.
Vốn là một công ty chuyên về tranh nền cho phim hoạt hình...
...đây là nơi Oga lần đầu tiên cảm nhận được niềm vui của công việc làm tranh nền.
Ở thời điểm đó, kĩ thuật của Oga thậm chí còn chưa được qua đào tạo bài bản.
Ông vừa làm vừa trau dồi kinh nghiệm.
Hóa ra khổ giấy để vẽ tranh nền...
...nó khá giống với giấy phác thảo mà tôi hay dùng hồi còn ở trường.
Được vẽ ngày qua ngày như vậy...
...tôi thấy mình thật may mắn.
Đây là tranh nền cho bộ phim "The Giatrus, The First Man".
Đạo diễn hình ảnh, Kobayashi Shichiro...
...quyết định thiết kế chúng một cách trừu tượng đến táo bạo.
Phong cách này hoàn toàn khác so với phong cách của Oga hiện tại.
Người đã dẫn dắt Oga trong thời gian này...
...chủ tịch của Kobayashi Production: ông Kobayashi Shichiro.
Oga kính trọng ông như một người thầy.
Ấn tượng đầu tiên của ông về Oga là gì?
KOBAYASHI SHICHIRO KOBAYASHI PRODUCTION
Ngay từ những ngày đầu tiên tôi đã cảm thấy cậu ta rất đặc biệt.
Sự nhạy cảm của cậu ta rất tinh tế.
Cứ nhìn cái cách cậu ta đi những nét thẳng thì biết.
Vào thời điểm đó, nó thực sự rất riêng.
Kỹ thuật thì chưa được tốt, nhưng tôi nhìn ra được năng lực tiềm tàng của cậu ta phía sau sự xù xì ấy.
Cậu ta cực kỳ nhạy cảm.
Những ngày đó, công ty rất bận rộn với những series sắp được công chiếu.
Một cơ hội tốt để Oga mài dũa kĩ thuật.
Hồi đó phải giảm tải chi tiết đến tối thiểu để còn hoàn thiện kịp thời hạn.
Tôi học được cái gì cần phải phóng đại và cái gì được phép bớt đi.
Mục tiêu ở đây là làm nổi bật những chi tiết quan trọng lên.
Không nhất thiết phải chăm chút những chi tiết mà người xem sẽ bỏ qua.
Làm như thế đảm bảo được cả chất lượng và hiệu quả.
Tôi học được rất nhiều về cách loại bỏ những nét thừa thãi.
Sản phẩm của Oga thường vượt qua yêu cầu của tôi.
Tranh nền qua tay cậu ta đều rất "sạch"...
...tuy nhiên vẫn mang những nét quyến rũ cần thiết.
Giờ nhìn lại tôi mới nhận ra cái cách cậu ta tiếp cận một bức tranh...
...ngay từ hồi đó đã hết sức đặc biệt rồi nhỉ?
Không lâu sau đó, năm 1983...
Đạo diễn Mukuo Takamura gửi đến Oga...
...lời mời hợp tác trong bộ phim mang tên "Harmagedon".
Oga thực hiện một số cảnh chủ chốt của dự án.
Không chỉ vậy, ông còn vẽ poster quảng bá cho bộ phim.
HARMAGEDON
DAGGER OF KAMUI
Dự án tiếp theo của ông vào năm 1985 mang tên "Dagger of Kamui"...
...tiếp tục là môi trường lí tưởng để Oga hoàn thiện kĩ thuật.
Bầu trời xanh khoáng đạt... Tuyết phủ trắng ngôi làng đìu hiu...
Những hòn đá tảng hùng vĩ... Những cánh hoa trải sắc đỏ thắm...
Những tác phẩm này thể hiện năng lực quan sát tài tình của Oga từ rất sớm.
Chúng như bản phác thảo cho phong cách của ông trong tương lai.
"Barefoot Gen"
Lúc này khi đã tích lũy được hơn 10 năm kinh nghiệm...
...Oga lần đầu tiên đảm nhận vị trí đạo diễn hình ảnh.
Oga thực hiện nhiều chuyến khảo sát đến Hiroshima.
Ông còn sưu tập cả những bức ảnh về thành phố chụp từ trước chiến tranh làm tư liệu.
Tuy nhiên, một người bạn từng sống ở Hiroshima của ông sau khi xem xong phim đã góp ý rằng...
...những gì ông vẽ thật ra vẫn chưa đủ chân thực.
Tôi dùng những bức ảnh chụp Hiroshima làm tư liệu, cả trước và sau chiến tranh...
Tuy nhiên khi đi cùng nhau thì chúng lại trở nên khá rời rạc.
Đáng lẽ tôi nên bỏ nhiều thời gian hơn...
...để tham khảo ý kiến những người còn lưu lại ký ức về Hiroshima trước cuộc chiến.
"Time stranger" được chuyển thể từ tiểu thuyết khoa học viễn tưởng của Mayumura Taku.
Bộ phim xoay quanh một cậu bé đến từ tương lai cùng với bạn của mình...
...thực hiện chuyến du hành xuyên qua không gian và thời gian.
Bộ phim pha lẫn cả quá khứ, hiện tại và tương lai.
Nhân vật chính trải qua từ Chiến Tranh Thế Giới II...
...cho đến những triều đại Shōgun...
...và cả những cuộc nội chiến thời Nhật cổ.
Những tác phẩm kỳ công của Oga dường như khiến quá khứ sống lại.
Tôi nghĩ những bức tranh sẽ nhất quán hơn...
...nếu tôi có một cái nhìn thật toàn diện.
Tôi vẽ thêm cả những cảnh không xuất hiện trong phim...
...nhưng chúng không phải là không có ích.
Trên cương vị đạo diễn hình ảnh, Oga chăm chút đến từng chi tiết nhỏ nhất...
...dựa trên những nghiên cứu bài bản về hàng loạt các bối cảnh lịch sử xuất hiện trong phim.
Trong giai đoạn này ông có cơ hội hợp tác với nhiều đạo diễn tên tuổi...
...cũng như với nhiều họa sĩ của các trường phái khác nhau.
Ông làm việc cho rất nhiều dự án TV series và một số dự án phim ngắn.
"Wicked City" là một trong những tác phẩm tiêu biểu đã qua tay ông trong thời gian đó.
Hầu hết tranh nền ở đây đều không thuộc tài sản cá nhân của Oga.
Dù vậy tất cả đều được các công ty làm phim đồng ý cấp phép trưng bày để phục vụ triển lãm.
Đây như một hành động thể hiện lòng tôn trọng của họ với Oga thay cho lời nói.
Dự án đầu tiên của Oga tại Ghibli...
...không gì khác ngoài "My Neighbor Totoro" của đạo diễn Miyazaki Hayao.
Địa điểm là vùng ngoại ô Tokyo những năm cuối thập niên 50.
Con đường đất vắt ngang qua những cánh đồng lúa bát ngát...
Một cảnh tượng từng rất quen thuộc tại những vùng thôn quê...
Tính đến thời điểm này, Oga đã thực hiện được nhiều dự án lớn.
Mặc dù vậy, "My Neighbor Totoro" mới thực sự là bước ngoặt trong sự nghiệp của ông.
Ông đến với "Totoro" hoàn toàn tình cờ.
Một ngày Oga nhận được cuộc gọi từ đạo diễn Miyazaki Hayao.
SUZUKI TOSHIO PRODUCER
Miyazaki rất thân thiết với một họa sĩ tên là Yamamoto Nizo.
Chính Nizo là người đã giới thiệu Oga cho ông.
Ông cho rằng Oga là người phù hợp.
Tính của Miyazaki thì thế này...
Nếu ông ấy tin tưởng anh...
...thì ông cũng tin cả bạn của anh.
TOTORO PRODUCTION TEAM
Oga gia nhập đội ngũ thực hiện "Totoro".
Ông vẫn nhớ như in lần đầu trao đổi với Miyazaki.
Tôi bắt đầu bắt tay vào việc khi phần nội dung đã gần hoàn chỉnh...
...nhưng Miyazaki lại không giao cho tôi việc gì quá nặng nhọc cả.
Thế nên tôi vẽ thêm một số bức tranh hoàn chỉnh để ông đánh giá.
Đó là lần đầu tiên Miyazaki thấy tranh của tôi...
...và ông nói rằng chúng chưa được như mong đợi.
Lúc đó ông không thể hiện là mình thất vọng hay gì cả...
...nhưng phản ứng của ông như vậy... làm tôi cũng sốc lắm.
Miyazaki nói với Oga rằng...
...phải tập trung quan sát cẩn trọng hơn, hướng sự chú ý đến không chỉ từng cành cây...
...mà là từng chiếc lá.
Mặc dù đã có 16 năm kinh nghiệm trong việc thiết kế tranh nền, Oga vẫn học được rất nhiều điều từ Miyazaki.
Tôi quyết định làm lại.
Từ quan sát cho đến thiết kế... ...gần như là mọi thứ.
Tất cả sau đó đều được kiểm tra kĩ lưỡng.
Như bị cuốn vào công việc, Oga làm việc ngày đêm để nắm bắt những chi tiết nhỏ nhất.
Ông còn theo dõi cả cách mà diện mạo thiên nhiên thay đổi mỗi ngày.
Khoảng trời mùa hè quang đãng...
Hạt sồi nhìn qua một chiếc xô sắt...
Từng tầng mây thư thả trôi về phía cuối trời...
Ngôi nhà mới của chị em Satsuki...
Ngôi nhà là sự kết hợp giữa kiến trúc phương Đông và phương Tây.
Thời gian này lối thiết kế như vậy khá phổ biến.
Căn bếp nền đất mộc mạc...
Nước sinh hoạt được bơm tay thẳng từ giếng lên...
Còn đây là nơi người cha làm việc, một căn phòng đọc sách kiểu Tây.
Kiểu bồn tắm Ofuro truyền thống, dùng củi để giữ nhiệt...
Căn phòng được tắm trong ánh lửa ấm áp từ căn bếp kế bên.
Bức tranh không có nhân vật, nhưng vẫn chan chứa cảm giác đầm ấm của một gia đình.
Hiên nhà hướng ra khu vườn...
Người xem như cảm nhận được cơn gió thoảng qua đem theo mùi hương của một buổi chiều hè.
Bậc thềm ghi dấu hình ảnh cụ bà hàng xóm ghé chơi...
Cửa hiên mở toang cũng tạo cảm giác gần gũi với thiên nhiên hơn...
Thiết kế của Oga dựa trên ngôi nhà của một người họ hàng...
...nằm ở vùng ngoại ô Gunma.
Nhận thấy ngôi nhà đó có những nét tương đồng với kịch bản của Mizayaki...
...ông nhờ người họ hàng chụp lại ảnh căn nhà.
Bóng tối dày đặc chờ phía cuối cầu thang...
...như cánh cổng dẫn đến một thế giới khác.
Trong khu vườn có một cây long não rất lớn.
Mang vóc dáng thật kỳ vĩ...
...Đây cũng chính là nhà của Totoro.
Còn đây là lối vào...
Bên trong căn nhà được phủ một lớp dày hoa và cỏ.
Mọi chi tiết được chăm chút tỉ mỉ.
Oga muốn nền nhà thật mềm và xốp...
...để Mei có thể ngã mà không bị đau.
Ánh sáng là nhân tố chủ đạo làm thay đổi diện mạo thiên nhiên.
Tùy thời tiết và thời điểm trong ngày...
...một khung cảnh có thể nhìn hoàn toàn khác.
Oga khéo léo lồng chúng vào tâm trạng.
Cơn mưa xối xả buổi chiều muộn...
Sắc thái cảnh vật dần biến đổi.
Trời tạnh mưa, cũng là lúc ánh sáng dần lui về...
...nhường chỗ cho bóng tối.
Đây là một trong những cảnh ấn tượng nhất trong "Totoro".
Cảnh chị em Satsuki đi đón người cha và gặp Xe Buýt Mèo.
Tối hôm đó, bầu trời đầy sao.
Tiếng dế kêu như đang vọng lại từ xa...
Bức vẽ tinh tế nhất trong "Totoro" lột tả cảnh ánh hoàng hôn dần lui về phía cuối trời.
Thứ làm tôi ấn tượng nhất về "Totoro"...
...là loạt cảnh Satsuki đi tìm Mei.
Cảnh nền truyền tải được sự trôi qua của thời gian.
Không có Oga tôi không dám chắc có thể làm được như vậy.
Tanaka Naoya là một đạo diễn hình ảnh tại Ghibli.
Sau đây là quan điểm của ông về tranh nền của Oga.
Bộ lọc hình ảnh trong đầu Oga rất tinh tế.
Không phải cái gì ông cũng chăm chút.
Ông lọc ra những điểm then chốt nhất...
...những điểm làm nên bức tranh.
Từ đó, có thể nói phong cách của Oga khiến cho cảnh vật...
Người xem được trải nghiệm góc nhìn của nhân vật.
Một khung cảnh như đã lưu sẵn trong tâm trí...
...mang theo một nỗi hoài niệm thật khó giải thích.
Sau khi hoàn thành "My Neighbor Totoro"...
...Oga trở thành một phần không thể thiếu của Ghibli.
Vậy vai trò của tranh nền trong một bộ phim hoạt hình là gì?
Sản xuất một bộ phim không gì khác ngoài để cho nhân vật và tranh nền tương tác với nhau.
Thời công nghệ còn thô sơ, nhân vật đều được vẽ tay...
...lên một tấm acrylic trong suốt gọi là nhựa phim.
Chúng tôi may mắn có cơ hội được tham khảo một đoạn phim...
...về quy trình làm việc với tranh nền và nhựa phim cũng như những kĩ thuật quay phim cơ bản.
Bức nền này chuẩn bị lên máy.
Bạn có biết nó nằm trong bộ phim nào không?
Kỹ thuật này tương tự panning trong nhiếp ảnh.
Ashitaka sẽ chuẩn bị phi nước đại xuống vách đá.
...và được dịch vài mi-li-mét sau mỗi lần chụp lại.
Cảnh quay kéo dài 4 giây.
Panning song song cũng là một kỹ thuật thú vị khác.
Năm tấm nhựa phim là năm lớp cây cối cận cảnh...
...được đặt chồng lên một bức tranh nền.
Chúng được đặt tách nhau thế này để trưng bày...
...nhưng sẽ tiếp xúc nhau trong lúc quay.
Kỹ thuật này tạo nên hiệu ứng khác biệt về tốc độ của các lớp hình dựa theo quy luật phối cảnh.
Và đây là kết quả.
Chỉ vỏn vẹn 3 giây...
3 giây này là thành quả của gần như toàn bộ số nhựa phim và tranh nền vừa rồi.
Một ví dụ khác từ "Kiki's Delivery Service".
Máy quay lia theo nhân vật đang di chuyển, lướt qua tầm nhìn của người quan sát.
Nếu như trong phim ảnh chỉ cần lia máy quay trên bố cục có sẵn...
Tuy nhiên trong cả triển lãm, đây mới là bức nền độc đáo nhất.
Lấy từ một cảnh quay trong "Only Yesterday", với kỹ thuật Panning vòng cung...
Khi Taeko trưởng thành ngoảnh lại, máy quay sẽ lia sang trái...
...và ngay lập tức hướng về ký ức của cô trong quá khứ.
Bức nền mô phỏng một không gian hình trụ được trải phẳng ra giấy.
Để với một động tác lia máy đơn giản...
...có thể bao quát được một góc 180 độ.
Có thể nhận thấy những nét bị bóp méo...
...nếu nhìn bức tranh một cách tổng thể.
Các chi tiết được tính toán tỉ mỉ...
...để những biến dạng lên hình thật tự nhiên.
Ngày nay, nhân vật được vẽ trên máy.
Hình ảnh cũng dần được số hóa.
Nhựa phim và tranh nền có thể tương tác nhau với sự hỗ trợ của phần mềm chuyên dụng.
Tuy nhiên, cách làm tranh nền thì từ xưa đến giờ vẫn vậy.
Thường được vẽ bằng màu bột, mỗi bức tranh là một tác phẩm thủ công thật sự.
Oga với cương vị là đạo diễn hình ảnh,
có nhiệm vụ tạo nên một góc nhìn bao quát dựa trên các tư liệu khảo sát...
...rồi truyền đạt lại cho các họa sĩ vẽ tranh nền.
Ông thiết kế bố cục và xây dựng kết cấu bối cảnh...
...nhằm truyền tải những ý tưởng trong đầu một cách sát nhất có thể.
Ông cũng là người vạch ra đường đi trong việc thiết kế mỗi bức tranh.
Các sản phẩm trước khi hoàn thiện đều qua tay ông...
...và sẽ được sửa lại nếu ông thấy cần thiết.
Miyazaki dần phát triển và hoàn thiện tranh minh họa...
...rồi chuyển cho Oga, với nhiệm vụ chi tiết và cụ thể hóa ý tưởng.
Toàn bộ công việc đòi hỏi đôi bàn tay khéo léo của một người thợ thủ công.
ONLY YESTERDAY (1991)
Sau "My Neighbor Totoro", Oga tiếp tục phụ trách cương vị chỉ đạo hình ảnh...
...lần này là cho "Only Yesterday" của đạo diễn Takahata Isao.
Những bức tranh nền của Oga trong các bộ phim trước đó thực sự đã chinh phục được cảm tình của người đạo diễn này.
Với họa sĩ Nhật Bản, cụ thể là họa sĩ vẽ tranh nền...
...sắc thái của bức tranh chịu ảnh hưởng lớn từ gốc gác của người vẽ.
Tùy vùng mà bức tranh mang bầu không khí khác nhau.
Tranh từ một họa sĩ ở miền Bắc, không khí sẽ rất quang đãng.
Miền Nam thì ngược lại, mờ ảo và mơ hồ hơn.
Khác biệt này có lẽ đến từ tuổi thơ của họ và theo họ cho đến giờ.
Takahata lớn lên ở Mie...
...là một vùng nằm nhiều về phía Nam hơn.
Thật lạ nhưng có lẽ vì vậy mà trên thực tế ông lại thích phong cách phía Bắc hơn.
Hiển nhiên vì thế Oga chiếm được cảm tình của Takahata.
Ngoài phong cách, "Totoro" còn nói lên năng lực của Oga.
Do đó khi phân công các vị trí trong "Only Yesterday"...
...ông ngay lập tức đề bạt cái tên Oga Kazuo.
"Only Yesterday" dựa trên bộ manga cùng tên.
Bộ manga, lấy bối cảnh những năm cuối thập niên 60, kể về tuổi thơ của Taeko qua đôi mắt của chính cô.
Tuy nhiên bộ phim của Takahata xoay quanh một Taeko trưởng thành...
...xen lẫn với những hồi ức của cô về thời thơ ấu.
Mặc dù sinh ra và lớn lên ở Tokyo, cô lại có tình cảm đặc biệt với miền thôn quê.
Taeko quyết định dành kì nghỉ phép để về thăm người thân ở Yamagata.
Vậy lí do gì khiến Takahata chọn địa danh này?
Ban đầu ông định chọn vùng Akita.
Điều đó cũng dễ hiểu thôi vì thực ra...
...Akita là quê nhà của Oga.
Nhưng để phát triển câu truyện, vùng đó đòi hỏi phải có một sản vật địa phương.
Một thứ gì đó phải thật đặc trưng.
Sau khi tìm hiểu, đội nhận thấy hoa rum vùng Yamagata hội tụ được các yếu tố cần thiết.
Akita thì thua về khoản này.
Cuối cùng Takahata đặt bối cảnh ở Yamagata.
"Only Yesterday" mang vẻ giản đơn, mơ màng của những hồi ức...
...cùng với vẻ đậm đà, khỏe khoắn của Yamagata thực tại...
...Hai nét tương phản cùng nhau làm nên bộ phim.
Tuổi thơ của Taeko...
Có cảm giác mọi thứ được phủ trong một lớp sương...
...khiến cảnh vật như tan vào nhau.
Những kỷ niệm đã lui về một nơi rất xa trong tâm trí...
...Oga tô điểm chúng bằng một gam màu nhạt chủ đạo.
Những hồi ức của Taeko nhìn chung mang vẻ giản dị và đơn điệu.
Cảnh vật chỉ còn sót lại những gì chung nhất.
Những chi tiết bị lãng quên hiển nhiên sẽ không xuất hiện.
Ngược lại có một số chi tiết dù nhỏ nhưng đã hằn vào ký ức.
Đó là về những cảnh hồi tưởng qua con mắt và ngòi bút rất riêng của Oga
Dễ thấy cảnh vật hiện tại từ góc nhìn của Taeko mang sắc thái đối lập hoàn toàn.
Từng chi tiết đều được cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đặt bút.
Đoàn làm phim quyết định thực hiện chuyến khảo sát đến Yamagata...
...vào đúng mùa thu hoạch hoa rum để có một cái nhìn chân thực nhất.
Toàn bộ thành viên trong đoàn có cơ hội được tiếp xúc với loài hoa này.
Đoàn được dịp lẫn mình trong cuộc sống hằng ngày của người dân địa phương...
...để học hỏi, cũng như để quan sát.
Những trải nghiệm quý báu thu được có ảnh hưởng không nhỏ đến bộ phim.
Chỉ ảnh chụp thôi thì không thể cảm nhận hết được.
Không thể đòi hỏi máy ảnh lưu giữ được toàn bộ vẻ đẹp.
Ví dụ như lúc bình minh, phải tận mắt chứng kiến cảnh sương sớm đi lên từ bên kia rặng núi.
Những gì mắt thấy tai nghe có thể là khởi nguồn cho những sáng tạo hết sức thú vị.
Hơn nữa sự thay đổi của cảnh vật theo thời gian không phải là thứ có thể lưu trữ.
Cũng như Taeko, đội bắt một chuyến tàu đêm.
Họ khởi hành từ tối và đặt chân đến Yamagata sáng sớm hôm sau.
Bức tranh mang vẻ thực tế không kém gì một bức ảnh tư liệu.
Những năm 60 như đang ở ngay trước mắt người xem.
Cũng là một thành viên trong nhóm làm phim, anh Takeshige Yoji...
...nói về tầm quan trọng của chuyến đi.
Trực tiếp đến tham qua địa điểm đóng vai trò quyết định trong việc truyền tải không khí của bộ phim đến người xem.
Những bức ảnh mang về chỉ để gợi lại thôi.
Bạn phải đến tận nơi để cảm nhận...
...cái yên ắng của bến tàu lúc tờ mờ sáng...
...sự cô độc của chiếc xe trên khung đường còn vắng tanh...
...hay cái giá buốt của sương sớm trong sự tĩnh mịch của không gian...
...rồi buổi bình minh mang theo hơi ấm qua những rặng đồi đến cánh đồng hoa rum.
Bạn phải thật sự ở đó để cảm nhận nó...
Có vậy mới đưa người xem đến được nơi bạn đã đứng và trải nghiệm những khoảnh khắc ấy.
Như đã đề cập, đội bắt đầu hái hoa rum từ lúc tảng sáng.
Đây là thời điểm những chiếc gai trở nên mềm nhất trong ngày...
...nhờ những giọt sương từ đêm còn đọng lại.
Ngay cả một chi tiết nhỏ như vậy...
...cũng góp phần làm cho bộ phim thêm phần sinh động.
Bình minh trên cánh đồng hoa rum thật tráng lệ...
Người xem như được tận mắt chứng kiến vậy...
Vào thời điểm đó, khó có thể tìm thấy anime nào sử dụng một số lượng lớn hiệu ứng như "Only Yesterday".
Ví dụ như, thực tế hóa các chuyển động của cơ thể...
...hay những nếp nhăn tự nhiên trên khuôn mặt.
Những hiệu ứng cầu kỳ cho nhân vật như vậy...
...liệu có gây ảnh hưởng gì đến việc thiết kế tranh nền không?
Thực ra ban đầu tôi không định vẽ quá chi tiết đến vậy...
Nhưng càng đi vào công việc...
...tôi thấy mình càng mất kiểm soát.
Thiết kế một sân khấu thực tế dành riêng cho các nhân vật thực tế...
Và thành quả thu được là những tác phẩm nghệ thuật đầy công phu...
Tuy nhiên Oga không hoàn toàn hài lòng với chúng.
Những bức tranh chỉ đơn thuần là quá chi tiết mà thôi.
Có lẽ đây là một bài học mà tôi sẽ không bao giờ quên.
Chúng không nhất thiết phải cầu kỳ đến vậy.
Rất nhiều chi tiết trong đó có thể lược bỏ được.
Tranh nền trong "Only Yesterday" nhận được những phản hồi rất tích cực sau khi bộ phim được công chiếu.
Chúng được đánh giá là cực kỳ tinh xảo.
Tuy nhiên Oga lại đi đến kết luận cho riêng mình.
Đó là phải hiểu tường tận về thứ mình đang vẽ trước khi đặt bút...
...và không bị phụ thuộc vào các chi tiết phức tạp.
Có vậy mới tạo nên được những không gian tuyệt đẹp làm say đắm người xem.
Đơn giản mà nói, bớt đi lại có tác dụng thêm vào.
Trước và sau khi Oga phụ trách đạo diễn hình ảnh cho "Only Yesterday"...
...ông cũng đóng góp tranh nền cho 2 bộ phim khác của Ghibli.
KIKI'S DELIVERY SERVICE (1989)
"Kiki's Delivery Service", không giống với "Totoro",...
...bộ phim mang đậm nét châu Âu từ những thập kỉ trước.
Một đồng nghiệp cũ của tôi ở Kobayashi Production...
...là đạo diễn hình ảnh cho bộ phim.
Tôi đã bỏ rất nhiều tâm huyết vào những bức tranh này.
Chỉ riêng việc được tham gia vào dự án này thôi...
...đối với tôi đã là quá tuyệt rồi.
Oga tô điểm thế giới trong "Kiki" bằng nét trù phú của hoa và cỏ.
Miyazaki mặc dù chỉ mới đưa ra ý tưởng sơ bộ nhưng khi hoàn thành...
...nơi Kiki sống đã tràn ngập sắc màu của thiên nhiên.
PORCO ROSSO (1992)
"Porco Rosso" cũng đặt bối cảnh tại châu Âu.
Oga nói rằng ban đầu ông không có ý định tham gia vào bộ phim này.
Tuy nhiên, sau đó ông lại đổi ý...
...khi nghe tin rằng bạn ông, Hisamura Katsu sẽ làm đạo diễn hình ảnh.
Thêm một lần nữa, Oga có cơ hội được xử lý những bức tranh nền về thiên nhiên.
Để làm toát lên vẻ đẹp của Adriatic...
...Oga nhuộm bầu trời và mặt biển bằng một màu xanh thăm thẳm.
Nơi ẩn náu của Porco...
Vách đá đứng và cửa vịnh hẹp tương phản nhau sắc nét.
Khu vườn bí mật của Gina...
Lộ ra giữa những tán lá là biển Adriatic trải dài phía xa.
Tương phản lại một lần nữa trở thành yếu tố chủ đạo của bức tranh.
Oga và đạo diễn Takahata lại có cơ hội được làm việc cùng nhau...
...lần này là trong một bộ phim có tên "Pom Poko".
Bối cảnh được đặt tại vùng ngoại ô Tama, gần Tokyo.
POM POKO (1994)
Bài học ông rút ra được từ "Only Yesterday"...
...khiến Oga quyết định giảm tải độ chi tiết của tranh nền cho bộ phim lần này.
Tranh nền của "Pom Poko"...
...Tôi vẽ chúng dựa trên mức độ chi tiết mà theo tôi là hợp lý.
Cảnh quan ở Tama đã quá quen thuộc với tôi rồi.
Điều đó giúp tôi cảm nhận mọi thứ dễ dàng hơn.
Quan trọng là phải điều chỉnh mức độ chi tiết vừa đủ để truyền tải hình ảnh.
Oga rời thành phố và chuyển đến nơi khác sinh sống trong khi đang làm dở "My Neighbor Totoro"...
Nơi ông đến, thật trùng hợp, lại chính là thành phố Hachioji, tỉnh Tama.
Biết tin thành phố nơi ông sống sẽ làm bối cảnh cho bộ phim...
...Oga cảm thấy hết sức phấn khích.
Những năm tháng sống ở Tama giúp ông tái hiện cảnh thiên nhiên lùi bước trước sự phát triển của công nghiệp...
...cùng với đó là chuỗi những bức tranh miêu tả cảnh sắc núi rừng trong thời khắc giao mùa.
Chúng tôi muốn miêu tả thật chân thực đời sống của loài chồn.
Điều đó đòi hỏi phải có một cái nhìn toàn diện về hoạt động của chúng trong cả 4 mùa.
Đó cũng là mục tiêu của chúng tôi.
Thật sự vẽ tranh nền cho "Pom Poko" là một công việc hết sức thú vị.
Công trường thi công trong một ngày lễ Tất Niên...
Những chiếc máy xúc đứng gác mình mệt mỏi...
Sừng sững phía xa trong làn mây dày là núi Fuji phủ trong tuyết trắng.
Bức tranh nhìn như một tác phẩm chạm khắc vậy.
Tanaka Naoya kể lại một mẩu chuyện trong những ngày tuyết rơi ấy...
Trong quá trình làm phim có một đợt tuyết rất lớn tràn về, và điều đó khá hiếm thấy ở Tama.
Sáng hôm đó trời rất lạnh, nhưng Oga lại đề xuất muốn đi khảo sát địa điểm.
Và kết quả là không ai chịu đi cùng ông cả.
Ông nói muốn đi để được cảm nhận bề mặt lớp tuyết.
Thành thật mà nói, tôi đi không để khảo sát.
Tôi chỉ muốn được nghịch tuyết thôi vì ở Tama rất hiếm khi có tuyết.
Nói là vậy, nhưng thực ra được ở ngoài trời...
...để trải nghiệm một kiểu thời tiết bất thường như vậy cũng rất có ích cho bộ phim.
Sự thay đổi diện mạo của Tama lúc giao mùa...
...cùng với đó là sự lấn tới của công cuộc công nghiệp hóa.
Máy ảnh có thể lưu giữ lại những khoảnh khắc, nhưng có những thứ cần nhiều hơn thế.
Chẳng hạn như mùi của đất trong gió...
...hay nỗi hoài niệm không ai giải thích được.
Nỗi hoài niệm ấy như len lỏi vào từng bức tranh có nét bút của Oga.
Tiếp nối những anime thành công của đạo diễn Takahata và Miyazaki...
...Ghibli trình làng "Whisper of the Heart" của đạo diễn Kondo Yoshifumi.
Kuroda Satoshi, người đã có thời gian dài làm trợ tá cho Oga...
...được giao phó phụ trách vị trí đạo diễn hình ảnh.
Bối cảnh được thiết kế dựa trên phiên bản hiện đại của thành phố Tama ngày nay.
Lại một lần nữa ngọn đồi trong "Pom Poko" được lên màn ảnh rộng.
Cảnh quan đô thị là chủ đề chính của những bức tranh lần này.
Câu hỏi đặt ra là liệu đội làm phim có thổi được hồn vào trong những cảnh vật vốn được cho là lạnh lẽo ấy không.
Cũng như mọi lần, đội thực hiện chuyến khảo sát đến địa điểm được chọn.
''Whisper of the Heart'' mở ra bằng quang cảnh thành phố về đêm nhìn từ trên cao.
Bộ phim khép lại cũng bằng thành phố ấy trong một buổi sáng sương mù dày đặc.
Mọi thứ trông thật lạ lẫm so với bức tranh trước đó.
Oga chính là người đã thực hiện cặp đôi bức tranh chủ đạo của bộ phim.
Tôi xây dựng điểm nhìn từ trên đỉnh của khu trượt tuyết Yomiura.
Đội trước đó phải xin phép để có thể được vào bên trong trước khi trời sáng.
Chúng tôi phải bắt chuyến tàu đầu tiên trong ngày.
Cảnh bình minh trong phim chính là bình minh trong buổi sáng hôm đó.
''Whisper" là một câu chuyện cảm động về nội tâm của học sinh trung học.
Tương lai đang chờ phía trước các em cũng rạng rỡ như buổi sáng bình minh này vậy.
Năm 1997, năm của "Princess Mononoke".
PRINCESS MONONOKE (1997)
Bức tranh khổ lớn này nổi bật giữa triển lãm.
Chính nó đã mở đầu cho bộ phim.
Bức tranh, thay cho mọi lời nói về độ kỳ công của "Mononoke", xuất hiện trong phim tổng cộng 26 giây.
Trên hình là phiên bản đầy đủ của bức nền sau khi đã ghép đủ cả 8 tấm nhựa phim khổ rộng đi kèm.
Có không dưới 5 đạo diễn hình ảnh đồng thời phụ trách "Mononoke".
Tại sao lại cần thiết phải có một tiền lệ như vậy?
Chuyến phiêu lưu trong "Mononoke" trải dài khắp các miền của Nhật Bản.
Anh lớn lên ở vùng nào thì được giao cho phụ trách vẽ vùng đó.
Cũng vì thế nên Oga làm gần như toàn bộ phần phía Bắc.
Mỗi bức tranh trên đây do một đạo diễn hình ảnh đảm nhiệm.
Làng Emishi.
Chuyến đi của Ashitaka.
Xưởng rèn.
Hang của Moro.
Khu rừng của Thần.
Với tổng cộng 5 đạo diễn hình ảnh chính, tranh nền trong bộ phim mang sắc thái cực kỳ phong phú.
Oga đảm nhận phần quê hương của Ashitaka - Làng Emishi.
Ngôi làng được Oga mô phỏng dựa trên vùng cao nguyên Shirakami và Shizukuishi ở cực Bắc Nhật Bản.
Trong khi các họa sĩ khác đi về phía Nam để khảo sát địa hình rừng nguyên sinh...
...một mình Oga đơn độc hướng về phía Bắc.
Ông đi qua những rặng đồi núi vẫn còn nguyên nét hoang sơ...
...và mang về cho đoàn làm phim 1 cảnh mở màn hùng tráng nhất có thể.
Oga tạo nên vô số cảnh ấn tượng trong "Mononoke".
Ánh bình minh lan tỏa khắp khu rừng của Thần...
Thần Rừng vươn lên giữa bầu trời đêm...
Sự sống trở lại trên những ngọn đồi bị tàn phá...
Cảm hứng chủ đạo của Oga khi ông vẽ nên bức tranh này là gì?
Trong lúc khảo sát địa điểm...
...tôi tìm thấy một chồi non đang mọc lên giữa mô đất mà trước đó còn phủ đầy tuyết.
Bức tranh này được tôi lấy cảm hứng từ đó.
Trong quá trình vẽ những bức tranh phức tạp cỡ này...
...các đạo diễn phải họp liên tục để đưa ra được ý kiến thống nhất.
Những cuộc họp mang tính quyết định trong "Mononoke"...
...vẫn được lưu trữ cho đến giờ.
"Princess Mononoke" trong giai đoạn nước rút...
Oga là người tiếp theo thảo luận với đạo diễn Miyazaki.
Cảnh khu rừng của Thầntrong ánh sáng phản chiếu từ mặt hồ... ...vẫn bị Miyazaki nhìn ra điểm yếu.
Do đó phải hơi phai đi một chút phía này...
...mọi khi vẫn làm thế mà.
Khu rừng...
...Đã thống nhất là khu rừng phải tối đúng không.
Nếu cả chỗ này cũng để tối...
...không phải cả khu này sẽ đen xì sao?
Vậy mới cần thêm vài tia sáng ở khoảng này...
Chỗ này sẽ để tối...
...và ánh sáng sẽ dàn đều ra khu đó.
Không nên để ánh sáng tập trung thành một chùm to thế này.
Tôi cũng nghĩ mãi là tại sao khu này lại sáng thế...
...nhưng giờ thì OK rồi.
Không nhất thiết phải vẽ cứng nhắc quá.
Nói thế nào nhỉ...
...vẽ không giống thật cũng được.
Chỉ cần làm thật ấn tượng thôi.
Ngay cả ánh mặt trời bình thường xuyên qua mây đi xuống...
...đôi khi nhìn cũng khó dám tin là thật lắm.
Kịch bản của Miyazaki là xuất phát điểm trong cả quy trình làm nên một bức tranh.
Sau khi thống nhất ý kiến, bức tranh được sửa lại.
Cụ thể hóa ý tưởng còn sơ khai trong đầu của người đạo diễn...
...đó chính là công việc của một người thợ tranh.
Oga tiếp tục sự nghiệp của mình ở Ghibli sau thành công vang dội của "Mononoke".
SPIRITED AWAY (2001)
Khu dân cư hiện đại vắt ngang qua con đồi...
"Spirited Away" mở ra bằng khung cảnh này...
Nằm sâu trong khu rừng, cánh cổng dẫn tới vùng đất bí ẩn...
Xung quanh cánh cổng là những tán cây xanh như làm dịu đi tiết trời oi bức...
Cảnh Chihiro cùng Haku băng xuyên qua khu vườn hoa đỗ quyên...
Xuất phát từ bức tranh của Oga, đội kĩ thuật hoàn thiện cảnh quay bằng đồ họa vi tính.
HOWL'S MOVING CASTLE (2004)
Khu vườn bí mật của Howl trong "Howl's Moving Castle"...
Cánh đồng hoa trải dài miên man xa hút tầm mắt...
Tôi vẫn còn nhớ là cứ thêm vào từng bông từng bông một...
Không tưởng tượng nổi có bao nhiêu bông nữa...
Mất bao lâu để hoàn thành bức này ạ?
Tôi cũng chẳng nhớ nổi...
Những bông hoa ở cận cảnh được chăm chút tỉ mỉ.
Điều ngược lại đối với những bông ở phía xa.
Sự tương phản giữa mức độ chi tiết của cảnh vật theo khoảng cách...
...nhằm làm hiện lên sự rộng lớn của không gian.
Sau đây là cảm nhận của họa sĩ Tanaka Naoya về những bức tranh thiên nhiên của Oga...
Cá nhân tôi thấy Oga cực kỳ đẳng cấp trong việc tái hiện những không gian mang nét châu Âu.
Mỗi khi Oga chuẩn bị vẽ...
...ông đều nghiên cứu rất kĩ lưỡng.
...hầu hết đó là những nơi ông chưa được đặt chân đến.
Vì lẽ đó, ông phải dựa hoàn toàn vào tư liệu.
Tất cả những trải nghiệm của ông ở Nhật Bản đều không áp dụng được.
Cây cối cũng không được...
...đường xá cũng không được...
...rồi nhà cửa cho đến kiến trúc đều không áp dụng được.
Vậy mà những gì thể hiện trên tranh của ông vẫn rất tuyệt vời.
TALES FROM EARTHSEA (2006)
Tranh nền trong "Tales from Earthsea" là cuộc vật lộn giữa đêm và ngày.
Sự tương phản giữa hai thế lực bóng tối và ánh sáng ...
...được thể hiện rõ nhất qua tranh của Oga.
Những bức tranh mang đến cho bộ phim vẻ bi tráng của một bản anh hùng ca bất diệt.
Các đạo diễn hình ảnh thường nhờ đến sự trợ giúp của Oga...
...trong một số phong cách tranh nhất định.
Những phong cách đó là gì?
Đóng góp lớn cho thành công của "Spirited Away", họa sĩ kiêm đạo diễn hình ảnh Takeshige Yoji...
...nói về vấn đề này,
Oga thường nổi trội so với các họa sĩ khác trong một số mảng.
Có thể kể đến những bức tranh tươi tắn...
...hay những bức tranh êm đềm, nhẹ nhàng.
Mỗi khi phát hiện ra những cảnh như thế trong kịch bản...
...tôi thường không ngần ngại giao phó chúng cho Oga.
Có khoảng 200.000 lượt khách ghé thăm triển lãm của Oga Kazuo.
Điều gì đã thu hút mọi người đến với những bức tranh thiếu nhân vật ấy?
Cá nhân tôi thấy tranh nền là một loại hình rất dễ tiếp cận.
Đơn giản là vì tranh nền không được tạo ra để thỏa mãn người vẽ.
Nó phục vụ cho mục đích phim ảnh.
Có thể nói, tranh nền không phản ánh cái tôi cá nhân của người họa sĩ.
Do đó để thưởng thức chúng...
...người xem không cần một cái nhìn thật sự trừu tượng.
Oga không chỉ vẽ tranh nền.
Ông còn hoạt động trong nhiều mảng khác.
Tranh minh họa của Oga trong bộ truyện của Yamamoto Soseki - "Mouse Tempura"
Câu chuyện kể về một nhóm người thủ đoạn muốn chiếm lấy cá của Thổ Địa...
...bằng cách dùng thịt chuột thay cho hải sản để làm tempura.
Một câu chuyện về vẻ đẹp thiên nhiên cùng với những nhân vật cười ra nước mắt.
Với mục đích xoa dịu những vết thương chiến tranh...
...Oga gửi tình cảm của mình vào trang bìa tập thơ nổi tiếng...
...viết bởi nữ diễn viên Yoshinaga Sayuri - "Second Movement".
Tranh nền của Oga trong "Barefoot Gen" đã để lại ấn tượng mạnh mẽ trong lòng Yoshinaga.
Chính bà là người đã đích thân đề nghị Oga thực hiện trang bìa cho tập thơ của mình.
''SECOND MOVEMENT: FROM NAGASAKI"
Bộ phim đầu tiên mà Oga làm đạo diễn mang tên "The Night of Taneyamagahara".
Truyện ngắn của Miyazawa Kenji được Oga chuyển thể thành một bộ phim đơn cảnh.
Mang vẻ giản đơn và ấm áp, những bức tranh của Oga...
...là một cách tiếp cận hết sức mới mẻ.
Dù mang phong cách hoàn toàn khác lạ...
...vẫn dễ nhận ra cảm giác bình yên quen thuộc trong tranh của Oga.
Nếu cô có chút thời gian... Tôi đã muốn được nói điều này lâu rồi.
Lại gần một chút...
Nó gọi là Lan hoàng thảo.
Một loài thực vật biểu sinh thuộc họ hoa lan.
Dễ thấy trên núi Takao vào tầm tháng 5 và tháng 6.
Lúc đó tôi tiện tay vẽ vào nên chẳng ai để ý cả.
Những bông hoa của Oga là thành quả của con mắt tinh tường, của những đường bút dí dỏm...
...nhưng trên cả là của một tâm hồn luôn hướng về thiên nhiên.
Sự tinh túy của một người thợ thủ công đôi khi lại được đúc kết vào những chi tiết tưởng chừng như nhỏ nhặt như vậy.
Tôi mong rằng những gì tôi vẽ trong tương lai...
...có thể mang lại những cảnh thiên nhiên chân thực hơn.
Những cảnh về tuyết, về mưa, về những thứ gần gũi như vậy thôi...
Mong rằng sau này tôi có thể vẽ những cảnh như vậy tốt hơn nữa.
Người thợ thủ công của Ghibli - Oga Kazuo.
Oga đã từng nói rằng...
"Trong thiên nhiên không có thứ gọi là màu sắc chuẩn mực''.
Liệu những bức tranh trong tương lai của Oga sẽ còn đưa ông...
...đến những sắc màu nào nữa?
.:: Translated by MinhNyan ::.